You can only come to the morning through the shadows – J.R.R. Tolkien
It is not that I’m so smart. But I stay with the questions much longer – Albert Einstein
A drop of water hollows the stone, not by force, but by continuously dripping – Ovidius
A single dream is more powerful than a thousand realities – J.R.R. Tolkien
Start where you are, use what you have, do what you can – Arthur Ashe
The only sustainable competitive advantage is an organization’s ability to learn faster than the competition – Peter Senge
Self-respect is the root of discipline: the sense of dignity grows with the ability to say no to oneself – Abraham Joshua Heschel
In the presence of greatness, pettiness disappears. In the absence of a great dream, pettiness prevails – Peter Senge
The task of the modern educator is not to cut down jungles, but to irrigate deserts – C.S. Lewis
Some day you will be old enough to start reading fairy tales again – C.S. Lewis
Music is a higher revelation than all wisdom and philosophy – Ludwig von Beethoven
Live as if you were to die tomorrow. Learn as if you were to live forever – Mahatma Gandhi
The essence of leading profound change is about shifting the inner place from which a system operates – Otto Scharmer
Learn from yesterday, live for today, hope for tomorrow. The important thing is to not stop questioning – Albert Einstein

Bouwstenen

Viatore heeft zijn wortels stevig staan in de transitiekunde, zoals deze is ontwikkeld aan de Erasmus Universiteit door het Dutch Research Institute for Transitions. Op die basis is onze aanpak verder uitgebouwd en zijn elementen toegevoegd uit onder andere de traditie van de Society for Organisational Learning, de Theory U en uit de antropologie.

Transitiekunde

De aanpak van Viatore is geworteld in de transitiekunde: zowel waar het  transitie-analyse betreft alswel transitiemanagement. Transitiekunde is een zich ontwikkelende discipline die lange termijn processen ontrafelt en methoden ontwikkelt om op de korte en middellange termijn deze lange termijn processen te beïnvloeden. Het heeft een stevige theoretische basis in de complexe systeemkunde en sociologie, maar is vooral in de praktijk door actie-onderzoek ontwikkeld. De afgelopen jaren heeft Viatore in samenwerking met Drift veel onderzoek en praktijkwerk gedaan naar de specifieke problemen en kansen in de zorg. Het document Mensenzorg, een transitiebeweging is daar een resultaat van. In de praktische aanpak van transitiekundige vraagstukken, maakt Viatore gebruik van onder andere de cyclus van transitiemanagement. Deze bestaat uit de volgende onderdelen, die soms opeenvolgend, soms parallel plaatsvinden:

a)    probleemstructurering, visievorming en arenavorming;

b)    het ontwikkelen van een transitie-agenda, transitiepaden en experimenten;

c)     het opzetten en uitvoeren van transitie-experimenten en het mobiliseren van ontstane transitienetwerken;

d)    het monitoren, evalueren en leren van transitie-experimenten, op basis waarvan aanpassingen kunnen plaatsvinden in visie, agenda en transitie-arena.

Op basis van deze ervaringen heeft Viatore onder andere een procesmethodiek ontwikkeld die toegepast kan worden op zowel organisatorisch als op sectoraal niveau in de vorm van transitie-labs.

Antropologie

Organisaties zijn boven alles sociale systemen, bestaande uit mensen die samenwerken aan een gemeenschappelijk doel. Structuren, culturen en werkwijzen binnen (maatschappelijke) organisaties zijn ontstaan als uitvloeisel van dit samenwerken en worden bevestigd, maar ook veranderd door de handelingen van in het systeem betrokken mensen. Gedrag is zo de basis van cultuur en structuur. Soms zijn bestaande structuren, culturen en werkwijzen niet meer adequaat voor de uitdagingen waar een maatschappij, een organisatie of een persoon voor staan. Er is geen wederkerigheid meer tussen binnen en buiten, tussen wat formeel georganiseerd is en wat informeel leeft, tussen de leefwereld van de praktijk en de systeemwereld van het beleid.  De antropologie helpt om  beweging te krijgen door beter te kijken naar wat leeft onder de formele oppervlakte en te identificeren waar kiemen van vernieuwing aanwezig zijn. Door het bevestingen van deze kiemen van vernieuwing, wordt beweging gestimuleerd. De antropologische werkwijze bestaat uit aanwezig zijn, met een open houding, open ogen en oren; uit het vertalen van concepten uit de formele beleidswereld, naar de leefwereld en vice versa: het identificeren van kiemen van vernieuwing, het stimuleren van de gedragingen die daarbij horen, het in kaart brengen van de relevante netwerken die voor verspreiding zorgen en het stimuleren tot verandering.

De lerende organisatie

Veranderen is leren en leren wordt zichtbaar in ander gedrag. Hoewel nieuwe structuren en processen soms iets kunnen losmaken bij mensen, begint echte 

transitie en verandering van binnenuit. Om mensen daartoe uit te dagen moeten ze de veiligheid en ruimte voelen om te kunnen experimenteren: in nieuwe projecten, met nieuw en ander gedrag. Er moet een proces van bewustwording optreden dat de dingen ons niet overkomen, maar dat ze mede door ons gevormd worden. Om het met Peter Senge te zeggen ‘the essence of what systems thinking is about: people begin to consciously discover and account for how 

their own patterns of thought and interaction manifest on a large scale and create the very forces by  which the organisation then ‘is doing it to me’. Om wezenlijke veranderingen tot stand te laten komen, ontwikkelt Viatore lerende omgevingen waarbinnen mensen worden aangesproken op hun autonomie en kwaliteiten zodat zij veranderaars in hun beweging en organisatie en sector kunnen zijn. Viatore maakt daarvoor veel gebruik van methoden en technieken zoals die onder andere door Peter Senge en zijn team zijn ontwikkeld. Zie ook www.solonline.org.